Շոգ եղանակին շատերը սկսում են նկատել, որ ինքնազգացողությունը փոխվում է․ մեկ օր ճնշումը սովորականից ցածր է, մյուս օրը՝ բարձր, երբեմն առաջանում են թուլություն, գլխապտույտ, սրտխփոց, քնկոտություն կամ գլխացավ։ Առաջին հայացքից թվում է՝ «շոգից է, կանցնի»։ Բայց իրականում ամռանը արյան ճնշման տատանումները կարող են կապված լինել սիրտ-անոթային համակարգի վրա շոգի ազդեցության հետ։ Ամռանը կարևոր է ոչ թե խուճապի մատնվել, այլ հասկանալ՝ ինչ է կատարվում օրգանիզմում, ինչու կարող է ճնշումը փոխվել, երբ է պետք զգուշանալ և ինչու չի կարելի բուժումն ինքնուրույն փոփոխել։
Ի՞նչ է անում շոգը անոթների հետ
Երբ մարմինը տաքանում է, այն փորձում է սառեցնել ինքն իրեն։ Այդ նպատակով ծայրամասային արյունատար անոթները լայնանում են, որպեսզի ավելի շատ արյուն հասնի մաշկին, և օրգանիզմը կարողանա ազատվել ավելորդ ջերմությունից։
Այս գործընթացը բնական է, բայց այն կարող է ազդել արյան ճնշման վրա։ Որոշ մարդկանց մոտ անոթների լայնացման հետևանքով ճնշումը կարող է նվազել։ Այդ դեպքում կարող են առաջանալ թուլություն, քնկոտություն, գլխապտույտ, աչքերի առաջ մթնելու զգացում, հատկապես՝ հանկարծակի կանգնելիս կամ երկար ժամանակ դրսում մնալուց հետո։
Սա հատկապես նկատելի կարող է լինել այն մարդկանց մոտ, ովքեր արդեն ստանում են ճնշումն իջեցնող բուժում կամ ընդունում են մի քանի դեղամիջոց։
Ինչու՞ է ճնշումը երբեմն ոչ թե իջնում, այլ բարձրանում
Շոգ եղանակին ճնշումը հաճախ կարող է նվազել, բայց դա բոլորի մոտ նույն կերպ չի լինում։ Որոշ մարդկանց մոտ ամռանը ճնշումը, հակառակը, կարող է բարձրանալ կամ ավելի անկանոն դառնալ։
Պատճառը միայն շոգը չէ։ Ջրազրկումը, սթրեսը, աղի ավելցուկը, ալկոհոլը, ծանր ուտելիքը, վատ քունը և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը կարող են ուժեղացնել ճնշման տատանումները։ Երբ մարդը շատ է քրտնում և բավարար հեղուկ չի ընդունում, օրգանիզմը կորցնում է ոչ միայն ջուր, այլև կարևոր աղեր։ Սա կարող է ազդել սրտի աշխատանքի, անոթների տոնուսի և ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։
Բացի այդ, ամռանը երբեմն մարդիկ ինքնուրույն բաց են թողնում դեղերը, նվազեցնում դեղաչափերը կամ որոշում, որ «դեղն այսօր պետք չէ»։ Սա ամենատարածված և վտանգավոր սխալներից է։
Ի՞նչ նշանների վրա ուշադրություն դարձնել
Ամռանը պետք է գնահատել ոչ միայն ճնշման թվերը, այլև ինքնազգացողությունը։ Ցածր ճնշման դեպքում կարող են լինել թուլություն, գլխապտույտ, քնկոտություն, աչքերի առաջ մթնելու զգացում, սրտխփոց կամ ուշագնացության մոտ զգացողություն։
Եթե ճնշումը բարձրանում է, կարող են առաջանալ գլխացավ, դեմքի կամ մարմնի շոգի զգացում, սրտխփոց, անհանգստություն, այտուցներ կամ ընդհանուր ծանրության զգացում։ Բայց պետք է հիշել՝ բարձր ճնշումը երբեմն կարող է նաև առանց ակնհայտ նշանների լինել։ Այդ պատճառով միայն ինքնազգացողության վրա հիմնվելը ճիշտ չէ։
Ամռանը կարևոր է ոչ թե մեկ անգամ չափել ճնշումը և եզրակացություն անել, այլ հետևել փոփոխությունների միտմանը։
Ովքե՞ր պետք է հատկապես զգույշ լինեն
Շոգ եղանակին ավելի մեծ ուշադրություն է պետք այն մարդկանց, ովքեր ունեն զարկերակային բարձր ճնշում, սրտային քրոնիկական անբավարարություն, սիրտ-անոթային հիվանդություններ, երիկամների քրոնիկական հիվանդություն, շաքարային դիաբետ կամ գիրություն։
Ռիսկի խմբում են նաև տարեցները, ինչպես նաև նրանք, ովքեր ընդունում են միզամուղներ, ճնշումն իջեցնող մի քանի դեղամիջոց կամ դեղեր, որոնք կարող են ազդել օրգանիզմի հեղուկի և աղերի հավասարակշռության վրա։
Որքան շատ են ուղեկցող հիվանդությունները, այնքան ավելի կարևոր է ունենալ հստակ բուժման պլան և շոգ օրերին ավելի ուշադիր վերահսկել վիճակը։
Ինչու՞ չի կարելի ինքնուրույն փոխել բուժումը
Եթե ամռանը ճնշումը սովորականից ցածր կամ բարձր է լինում, առաջին արձագանքը երբեմն լինում է դեղաչափը փոխելը։ Բայց դա պետք չէ անել առանց բժշկի հետ քննարկելու։
Ինքնուրույն մի՛ նվազեցրեք դեղաչափերը, մի՛ դադարեցրեք միզամուղների կամ ճնշման համար նշանակված այլ դեղամիջոցների ընդունումը և մի՛ ավելացրեք դեղերը միայն մեկ բարձր ցուցանիշի պատճառով։
Ամռանը բուժման ճշգրտում երբեմն իսկապես կարող է անհրաժեշտ լինել, բայց դա պետք է արվի բժշկի հսկողությամբ։ Ճնշման մեկանգամյա տատանումը դեռ բուժումը փոխելու պատճառ չէ։ Ավելի կարևոր է հասկանալ՝ դա կրկնվո՞ւմ է, ինչ իրավիճակում է լինում, ինչ ախտանշաններով է ուղեկցվում և ինչ դեղեր է մարդը ընդունում։
Ինչպե՞ս ճիշտ վերահսկել ճնշումը ամռանը
Ամռանը շատ օգտակար է վարել արյան ճնշման օրագիր։ Չափումները կարելի է կատարել առավոտյան և երեկոյան՝ նույն պայմաններում, հանգիստ վիճակում։ Կարևոր է գրանցել ոչ միայն ճնշման ցուցանիշները, այլև զարկերակի հաճախությունը, ինքնազգացողությունը, ընդունած դեղերը, դրսում անցկացրած ժամանակը, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը և հեղուկի ընդունումը։
Այս օրագիրը բժշկի համար շատ ավելի արժեքավոր է, քան մեկ առանձին թիվը։ Այն օգնում է հասկանալ՝ ճնշումը իսկապես անկանո՞ն է, թե՞ եղել է մեկանգամյա արձագանք շոգին, սթրեսին, ջրազրկմանը կամ սխալ չափմանը։
Ի՞նչն է օգնում շոգ օրերին
Շոգ եղանակին կարևոր է պահպանել կանոնավոր ռեժիմ։ Եթե բժիշկը չի սահմանափակել հեղուկի ընդունումը, պետք է պարբերաբար ջուր խմել և չսպասել ուժեղ ծարավին։ Ավելի լավ է խուսափել օրվա ամենաշոգ ժամերին երկար դրսում լինելուց, ծանր ֆիզիկական աշխատանքից կամ ակտիվ մարզումներից։
Խորհուրդ է տրվում սահմանափակել աղի օգտագործումը, չչարաշահել ալկոհոլը, խուսափել գերտաքացումից և ուշադրություն դարձնել սննդին։ Շոգին ծանր, աղի կամ շատ առատ սնունդը կարող է վատացնել ինքնազգացողությունը և ուժեղացնել ճնշման տատանումները։
Եթե ունեք սրտային անբավարարություն, երիկամային հիվանդություն կամ հեղուկի սահմանափակման բժշկական ցուցում, ջրի ընդունման քանակը պետք է քննարկել բժշկի հետ։ Բոլորի համար նույն խորհուրդը չի կարող նույն կերպ անվտանգ լինել։
Ե՞րբ անհապաղ դիմել բժշկի
Բժշկական օգնությունը չի կարելի հետաձգել, եթե ճնշման տատանումները ուղեկցվում են կրծքավանդակի ցավով, շնչահեղձությամբ, արտահայտված թուլությամբ, ուշագնացությամբ, խոսքի խանգարմամբ, դեմքի կամ ձեռքի թուլությամբ, տեսողության հանկարծակի փոփոխությամբ կամ շփոթվածությամբ։
Վտանգավոր են ոչ միայն շատ բարձր կամ շատ ցածր թվերը, այլև այն ախտանշանները, որոնք ուղեկցում են այդ թվերին։ Եթե ինքնազգացողությունը կտրուկ վատանում է, պետք չէ սպասել, որ «մի քիչ հանգստանամ՝ կանցնի»։
Գլխավորը, որ պետք է հիշել
Ամռանը արյան ճնշումը կարող է ինչպես նվազել, այնպես էլ բարձրանալ։ Շոգը լայնացնում է անոթները, քրտնարտադրությունը և ջրազրկումը կարող են փոխել ինքնազգացողությունը, իսկ աղի ավելցուկը, ալկոհոլը, սթրեսը և բուժման սխալ փոփոխությունները կարող են ուժեղացնել տատանումները։
Ամառը պահանջում է վերահսկողություն, ոչ թե ինքնաբուժում։ Ամենաճիշտ մոտեցումը ճնշման կանոնավոր չափումն է, օրագիր վարելը, մարմնի ազդանշանները լսելը և բուժման ցանկացած փոփոխություն բժշկի հետ քննարկելը։
