Շոգ եղանակին թուլությունը շատերը բացատրում են պարզ բառերով՝ «արևից է», «հոգնել եմ», «մի քիչ ջուր կխմեմ՝ կանցնի»։ Բայց երբ շոգին առաջանում են սրտխփոց, գլխապտույտ, ճնշման անկման զգացողություն, շնչահեղձություն կամ ուժերի կտրուկ պակաս, օրգանիզմը կարող է հուշել, որ սիրտ-անոթային համակարգը աշխատում է ավելի մեծ ծանրաբեռնվածությամբ։
Ինչ է անում սիրտը, երբ մարմինը տաքանում է
Երբ մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է, անոթները լայնանում են, որպեսզի ավելի շատ արյուն հասնի մաշկին և մարմինը կարողանա ջերմությունը դուրս բերել։ Միաժամանակ ուժեղանում է քրտնարտադրությունը։
Սա բնական պաշտպանական գործընթաց է, բայց այն սրտի համար լրացուցիչ աշխատանք է նշանակում։ Սիրտը պետք է ավելի արագ մղի արյունը, որպեսզի մի կողմից օգնի մարմնին սառչել, մյուս կողմից՝ պահպանի արյան բավարար հոսքը դեպի կարևոր օրգաններ։
Այդ պատճառով շոգ օրերին որոշ մարդիկ զգում են սրտի արագ աշխատանք, ներքին անհանգստություն, թուլություն կամ գլխապտույտ։
Ինչու կարող է ճնշումը իջնել շոգին
Շոգի ժամանակ մարդը շատ է քրտնում և կորցնում հեղուկ։ Եթե այդ կորուստը չի լրացվում, օրգանիզմում հեղուկի քանակը նվազում է։ Արյան ծավալը կարող է փոքրանալ, իսկ դա կարող է բերել զարկերակային ճնշման անկման։
Հենց այդ պատճառով շոգին մարդը կարող է կանգնել ու հանկարծ զգալ, որ աչքերի առաջ մթնում է, գլուխը պտտվում է, մարմինը թուլանում է, կամ թվում է՝ ուր որ է ուշագնաց կլինի։
Այս վիճակում սիրտը փորձում է արագացնել աշխատանքը, որպեսզի պահպանի արյան շրջանառությունը։ Արդյունքում կարող է առաջանալ սրտխփոց։
Ինչու է շոգը վտանգավոր սրտային խնդիրներ ունեցող մարդկանց համար
Եթե սիրտն առողջ է, օրգանիզմը հաճախ կարողանում է ավելի հեշտ հարմարվել շոգին։ Բայց սիրտ-անոթային հիվանդությունների դեպքում այդ հարմարվելու հնարավորությունը կարող է սահմանափակ լինել։
Շոգը ստիպում է սրտին ավելի արագ աշխատել։ Ջրազրկումը կարող է նվազեցնել արյան ծավալը։ Ճնշումը կարող է տատանվել։ Իսկ որոշ դեղամիջոցներ կարող են ազդել օրգանիզմի հեղուկի, աղերի կամ ճնշման կարգավորման վրա։
Այս ամենը միասին կարող է ստեղծել իրավիճակ, երբ սովորական թվացող շոգ օրը սրտի համար դառնում է լուրջ փորձություն։
Ավելի զգույշ պետք է լինեն սրտային հիվանդություն ունեցող մարդիկ, զարկերակային բարձր ճնշում ունեցողները, տարեցները, ավելորդ քաշ ունեցողները, երիկամային կամ թոքային խնդիրներ ունեցողները, ինչպես նաև նրանք, ովքեր ընդունում են միզամուղներ, ճնշումն իջեցնող դեղեր կամ ունեն արյան շրջանառության խանգարումներ։
Ինչ անել, եթե շոգին սիրտը արագ է խփում կամ ճնշումը կարծես իջել է
Առաջին քայլը շոգ վայրից դուրս գալն է։ Պետք է դադարեցնել ակտիվությունը, տեղափոխվել ստվերոտ, զով սենյակ կամ օդորակվող տարածք։ Լավ է նստել կամ պառկել, թուլացնել հագուստը և փորձել հովացնել մարմինը՝ սառը թրջոցներով, օդափոխությամբ կամ զով ցնցուղով։
Եթե մարդը գիտակից է և կարողանում է խմել, կարելի է փոքր կումերով ջուր ընդունել։ Բայց եթե կա շփոթվածություն, գիտակցության խանգարում, կրկնվող փսխում կամ կասկած ջերմային հարվածի մասին, պետք է շտապ դիմել բժշկական օգնության։
Եթե ունեք սրտային անբավարարություն, երիկամային խնդիր կամ բժշկի կողմից նշանակված հեղուկի սահմանափակում, շոգ օրերին հեղուկ ընդունելու հարցը պետք է քննարկել բժշկի հետ։ Այդ դեպքում «շատ ջուր խմել» խորհուրդը միշտ չէ, որ բոլորի համար նույն կերպ է կիրառելի։
Ինչպես պաշտպանել սիրտը շոգ օրերին
Շոգ օրերին սիրտը պաշտպանելու համար կարևոր է ոչ թե սպասել վատ ինքնազգացողությանը, այլ կանխել այն։ Պետք է խուսափել օրվա ամենաշոգ ժամերին երկար քայլելուց, ծանր ֆիզիկական աշխատանքից կամ մարզումներից։ Ավելի լավ է ակտիվ գործերը պլանավորել առավոտյան կամ երեկոյան, երբ ջերմաստիճանն ավելի ցածր է։
Կարևոր է մնալ զով տարածքում, կրել թեթև և շնչող հագուստ, խուսափել արևի ուղիղ ազդեցությունից և հետևել ինքնազգացողությանը։ Բարձր ճնշում կամ սրտային խնդիրներ ունեցող մարդիկ շոգ օրերին պետք է ավելի ուշադիր հետևեն ճնշմանը, զարկերակին և ընդհանուր վիճակին։
Շոգին սրտխփոցը, գլխապտույտը կամ թուլությունը միշտ չէ, որ պարզապես «եղանակից է»։ Երբեմն դա նշան է, որ սիրտը ստիպված է աշխատել ավելի ծանր պայմաններում։ Իսկ սրտին օգնելու ամենաճիշտ ձևը մարմնի ազդանշանները ժամանակին լսելն է՝ դադար տալ, զովանալ, հեղուկի կորուստը չանտեսել և անհրաժեշտության դեպքում դիմել բժշկի։
