Ամռանը շատերը բողոքում են աչքերի չորությունից, այրոցից, քորից կամ այն զգացումից, կարծես աչքի մեջ ավազ է լցվել։ Երբեմն պատճառը կապում ենք միայն էկրանի, անքնության կամ հոգնածության հետ, բայց իրականում չոր աչքերի առաջացմանը կարող են նպաստել նաև օդորակիչը, քամին, շոգ ու չոր օդը, ալերգիաները, լինզաները և նույնիսկ այն, որ երկար ժամանակ կենտրոնացած աշխատելիս ավելի քիչ ենք թարթում աչքերը։ Աչքերի չորությունը առաջանում է, երբ արցունքային թաղանթը չի կարողանում բավարար չափով խոնավացնել և պաշտպանել աչքի մակերեսը։
Ինչու են աչքերը չորանում ամռանը
Ամռանը աչքերը հաճախ հայտնվում են մի քանի գրգռիչ գործոնի ազդեցության տակ։ Դրսում՝ շոգ, քամի, փոշի և արև, ներսում՝ օդորակիչի չոր օդ, իսկ օրվա մեծ մասը՝ հեռախոս, համակարգիչ կամ այլ էկրաններ։
Երբ օդորակիչի կամ օդափոխիչի հոսքը ուղղված է դեմքին, արցունքային շերտը կարող է ավելի արագ գոլորշիանալ։ Նույնը կարող է լինել քամոտ եղանակին, հեծանիվ վարելիս կամ մեքենայի բաց պատուհանից եկող օդի ազդեցությամբ։
Էկրանի առաջ երկար աշխատելիս էլ մարդը սովորաբար ավելի քիչ է թարթում։ Իսկ թարթելը կարևոր է, քանի որ ամեն անգամ աչքերը թարթելիս արցունքային շերտը հավասարաչափ տարածվում է աչքի մակերեսին։ Երբ թարթումը պակասում է, աչքի մակերեսը ավելի արագ է չորանում։
Ինչպես է արտահայտվում աչքերի չորությունը
Չոր աչքերի դեպքում կարող է լինել այրոց, ծակծկոց, քոր, կարմրություն, լույսի նկատմամբ զգայունություն, աչքի մեջ օտար մարմնի կամ ավազի զգացողություն։ Որոշ մարդիկ նկատում են նաև տեսողության մշուշում, աչքերի արագ հոգնել կամ դժվարություն՝ երկար կարդալիս, աշխատելիս կամ մեքենա վարելիս։
Հետաքրքիր է, որ չոր աչքերի դեպքում աչքերը կարող են նաև արցունքոտվել։ Սա առաջին հայացքից հակասական է թվում, բայց իրականում աչքը կարող է այդպես արձագանքել գրգռվածությանը։ Արցունքները շատանում են, բայց դրանք միշտ չէ, որ կարողանում են ճիշտ խոնավացնել աչքի մակերեսը և լուծել խնդիրը։
Երբ խնդիրը միայն հոգնածությունը չէ
Եթե աչքերը երբեմն չորանում են երկար աշխատանքային օրվանից հետո, դա կարող է կապված լինել էկրանի, միջավայրի կամ ժամանակավոր գրգռման հետ։ Բայց եթե չորությունը կրկնվում է, երկար է պահպանվում կամ ուղեկցվում է ցավով, կարմրությամբ, տեսողության մշուշմամբ կամ աչքերի արտահայտված հոգնածությամբ, պետք է ավելի ուշադիր լինել։
Աչքերի չորությունը երբեմն կարող է կապված լինել կոպերի բորբոքման, աչքի ալերգիայի, հորմոնալ փոփոխությունների, որոշ դեղամիջոցների, աուտոիմուն հիվանդությունների, վահանաձև գեղձի խնդիրների կամ այլ վիճակների հետ։ Այդ պատճառով երկարատև գանգատները ճիշտ է քննարկել ակնաբույժի հետ, ոչ թե անվերջ փորձել տարբեր կաթիլներ ինքնուրույն։
Ովքե՞ր են ավելի հակված աչքերի չորության
Չոր աչքերի հավանականությունը կարող է բարձր լինել տարիքի հետ, ինչպես նաև կանանց մոտ՝ հորմոնալ փոփոխությունների պատճառով։ Ռիսկը կարող է մեծանալ կոնտակտային լինզաներ կրելու, երկարատև էկրանի աշխատանքի, ծխի, քամու, չոր օդի, ալերգիաների, որոշ դեղամիջոցների և որոշ քրոնիկ հիվանդությունների դեպքում։
Ամռանը այս գործոններից մի քանիսը հաճախ միաժամանակ են լինում․ օդորակիչով սենյակ, երկար աշխատանք համակարգչի առաջ, դրսում քամի կամ փոշի, ալերգեններ և լինզաների օգտագործում։ Արդյունքում աչքերը կարող են ավելի արագ գրգռվել ու չորանալ։
Ինչու չի կարելի անտեսել աչքերի չորությունը
Արցունքները միայն աչքը «թաց պահելու» համար չեն։ Դրանք պաշտպանում են աչքի մակերեսը, օգնում պահպանել տեսողության հստակությունը և նվազեցնում վարակների ռիսկը։ Երբ արցունքային շերտը բավարար չէ կամ անկայուն է, աչքի մակերեսը կարող է գրգռվել և բորբոքվել։
Ծանր կամ չբուժված չոր աչքի դեպքում կարող են առաջանալ աչքի մակերեսի վնասումներ, բորբոքում, խոցեր, վարակների ռիսկի բարձրացում և տեսողության հետ կապված խնդիրներ։ Բացի այդ, չոր աչքը կարող է լրջորեն ազդել կյանքի որակի վրա՝ դժվարացնելով կարդալը, համակարգչով աշխատելը, մեքենա վարելը կամ պարզապես օրը հարմարավետ անցկացնելը։
Ինչպես թեթևացնել աչքերի չորությունը
Առաջին քայլը հասկանալն է, թե ինչ իրավիճակներում են գանգատները ուժեղանում։ Եթե աչքերը չորանում են օդորակիչի տակ, պետք է խուսափել օդի ուղիղ հոսքից դեպի դեմք։ Եթե խնդիրը սրվում է էկրանի առաջ, օգտակար է պարբերաբար դադար տալ աչքերին, մի քանի րոպե փակել դրանք կամ գիտակցաբար ավելի հաճախ թարթել։
Դրսում օգտակար կարող են լինել արևային կամ պաշտպանիչ ակնոցները, որոնք պաշտպանում են աչքերը քամուց և չոր օդից։ Տանը կամ գրասենյակում կարելի է ուշադրություն դարձնել օդի խոնավությանը։ Եթե միջավայրը շատ չոր է, խոնավացուցիչը կարող է օգնել։
Չոր աչքերի դեպքում հաճախ օգտագործվում են աչքի խոնավացնող կաթիլներ, սակայն եթե գանգատները երկար են պահպանվում, ճիշտ է ընտրությունը կատարել մասնագետի խորհրդով։ Հատկապես կարևոր է չօգտագործել կաթիլներ միայն այն պատճառով, որ դրանք «կարմրությունն անցկացնում են», քանի որ ոչ բոլոր կաթիլներն են նախատեսված չոր աչքի բուժման համար։
Երբ դիմել բժշկի
Ակնաբույժի դիմելն անհրաժեշտ է, եթե չորությունը երկար է պահպանվում, աչքերը հաճախ կարմրում են, ցավում, գրգռվում կամ հոգնում, տեսողությունը մշուշվում է, լույսի նկատմամբ զգայունությունը մեծանում է, կամ կոնտակտային լինզաները կրելը դժվարանում է։
Բժիշկը կարող է պարզել՝ խնդիրը արցունքների պակա՞սն է, դրանց արագ գոլորշիացո՞ւմը, կոպերի գեղձերի խանգարո՞ւմը, ալերգիա՞ն, թե՞ այլ պատճառ։ Ճիշտ պատճառը հասկանալուց հետո հնարավոր է ընտրել ավելի արդյունավետ մոտեցում։
